کد خبر: ۲۸۴
تعداد نظرات: ۱۴ نظر
نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ
در دوستی، معامله، ازدواج و هر گونه معاشرت با هر فردی، باید بررسی کرد که او در کدام مرحله رشد اخلاقی قرار دارد؟ هر چه در مراحل بالاتر باشد، می توان بیشتر روی او حساب کرد. همچنین می توانیم با این نظریه، خود را مدام بسنجیم که در کدام مرحله اخلاقی قرار داریم و آیا مسیر را درست می رویم؟ این مهم ترین درسی است که می توان از نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ گرفت.
سواد زندگی؛ توسعه توانمندی های فردی / جعفر محمدی - هر کدام از ما از نظر اخلاقی در چه مرحله ای قرار داریم؟

"لارنس کُلبِرگ" روان شناس بزرگ قرن بیستم که تا پایان عمرش (1987) در دانشگاه هاروارد تدریس می کرد، پژوهشی تاریخی درباره "مراحل اخلاقی" انجام داد که به "نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ" معروف شد.

روش اصلی او تعریف کردن داستان هایی با موقعیت های متناقض بود تا افراد در مقام قضاوت قرار گیرند. معروف ترین داستان او این بود:

" همسر مردی به نام "هاینز" دچار بیماری سرطان و در شرف مرگ است. داروساز شهر داروی سرطان او را ساخته است ولی به بهای 2000 دلار می فروشد که 10 برابر قیمت تمام شده است. هاینز فقط توانسته 1000 دلار جور کند. مرد داروساز اما حاضر به فروش دارو به قیمت 1000 دلار نیست و در نهایت هاینز مجبور می شود با شکستن در مغازه داروساز، دارو را بدزدد.
آیا او چنین حقی داشت؟ "

کلبرگ این داستان ها را با افرادی در سنین محتلف مطرح و جواب ها و استدلال های آنان را سطح بندی می کرد و در نهایت به 3 سطح و 6 مرحله رشد اخلاقی رسید.

ما و اطرافیان مان در کدام مرحله اخلاقی قرار داریم؟

  ابتدا به طور مختصر با این نظریه آشنا می شویم و سپس به کاربرد آن می رسیم.

کلبرگ برای رشد اخلاقی 3 سطح قائل است و هر سطح دو مرحله دارد:

سطح اول: اخلاق پیش قراردادی (زیر 10 سال)


مرحله 1) اطاعت بر مبنای تنبیه

کودکان، فکر می کنند اگر برای کاری مجازات تعیین شده باشد، حتماً آن کار بد است.
آنها کارها را بر اساس این که مجازات به دنبال دارد یا خیر، قضاوت می کنند. از نظر آنها، قوانین و مقررات توسط صاحبان قدرت تدوین شده و باید از آن اطاعت کرد و الا مجازات می شوند.

در این مرحله، کودک به نیت افراد کاری ندارد و فقط بر مبنای نگاه کمّی قضاوت می کند. بنابراین اگر از او بپرسند کودکی برای کمک به برادرش دوید و پایش به 10 گلدان خورد و آنها را شکست و کودکی برای برداشتن شکلات برادرش یک گلدان را شکست، کدام یک کار بدی کرد؟ می گویند اولی، چون 10 تا گلدان شکست.

مرحله 2) اطاعت برای کسب پاداش

کودکان، به این باور رسیده اند که ممکن است برای کاری مجازات تعیین شده باشد ولی بر مبنای منافع فردی و فرار از مجازات، می توان آن کار را انجام داد چون الزاماً هر کار مستوجب مجازات، کار بدی نیست. بنابراین  می شود علائق شخصی را نیز با دور زدن مجازات ها دنبال کرد.  کودکان در این مرحله برای کسب پاداش دست به کارهایی می زنند.

سطح دوم: اخلاق قراردادی ( 10 تا 13 سال)

مرحله 3) تمایل به تحسین از سوی دیگران

کودکان و سپس نوجوانان در این مرحله، به مرتبه بالاتری از شناخت رسیده اند. رفتار اصلی آنها به واسطه ترس از مجازات یا طمع پاداش ملموس نیست بلکه بر این باورند که باید طبق انتظارات خانواده و جامعه رفتار کنند تا مورد تأیید و احترام قرار گیرند (تمایل به این که پسر خوب یا دختر خوب شناخته شوند).

مرحله 4) تمایل به حفظ نظم و مقررات اجتماعی

انسان در این مرحله باز هم رشد فکری دارد و فقط در اندیشه خود نیست بلکه چون در بدو ورود به جامعه قرار دارد، نظم و مقررات اجتماعی برایش اهمیت دارد و می کوشد آن را محترم بداند. مثلاً در پاسخ به این که آیا "هاینز" حق داشته دارو را بدزدد می گوید: درست است که جان همسرش در خطر بوده ولی اگر قرار باشد هر کسی با توجیهات خود دست به عمل خلاف بزند، سنگ روی سنگ بند نمی شود.

سطح سوم: اخلاق فرا قراردادی (از 13 سالگی به بعد)

مرحله 5) تطابق قرارداد اجتماعی و حقوق فردی


باز هم رشد و بلوغ فکری، فرد را به مرحله بالاتری از اخلاق می رساند. فرد در این مرحله هر چند قانون و نظم اجتماعی را اصولاً محترم می شمارد ولی در می یابد که بین برخی "مقررات و هنجارها" و "عدالت و حقوق افراد" تعارض وجود دارد. لذا هر چه نام قانون داشته باشد، الزاماً خوب نیست و می توان آن را تغییر داد. اینجاست که مفاهیمی مانند دموکراسی، عدالت، حقوق انسان ها و ... زاده می شود.
بنابراین فردی که در مرحله 4 رشد اخلاقی پاسخ فوق را درباره کار "هاینز" انجام داده بود، در اینجا می گوید: بین قانون و اخلاق تعارض ایجاد شده است و بایستی به گونه ای آن را حل و فصل کرد، بنابراین بهتر است قاضی جانب اخلاق را بگیرد و در مجازات هاینز تخفیف دهد.

مرحله 6) پایبندی به وجدان فردی

این مرحله، عالی ترین مرتبه رشد اخلاقی یک انسان است. او در این مرحله، فراتر از قوانین و مجازات و پاداش و حقوق فردی و اجتماعی، بر مبنای وجدان انسانی اش عمل می کند. حتی اگر در جایی قانون او را ملزم به دادن حقی نکند ولی او وجداناً بداند که باید حقی را بدهد، می دهد.

چند نکته کاربردی


الف - گروه های سنی که در نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ آمده اند، تقریبی اند.

ب - این گونه نیست که اگر فردی در سن 11 سالگی است، پس الزاماً در سطح دوم قرار دارد. ممکن است افرادی زودتر به مراحل بالاتر برسند یا دیرتر.

ج - نکته اساسی این است که بسیاری از افراد در مراحل مختلف رشد اخلاقی متوقف می شوند و ممکن است فردی 40 ساله باشد ولی در همان سطح اول باقی بماند.
افرادی که در رفتارهایشان صرفاً سود مالی، موقعیت بالاتر شغلی  و پاداش شخصی را در نظر می گیرند، حتی اگر 70 ساله هم باشند در مرحله اول و همسطح با کودکان زیر 10 سال رشد اخلاقی دارند.
کارمندی که نگاه سختگیرانه ای به قانون و آیین نامه ها دارد و موقعیت خاص یک ارباب رجوع که زندگی اش در خطر است را درک نمی کند و کوچک ترین انعطافی نشان نمی دهد، در مرحله دوم قرار دارد.

بنابر این در دوستی، معامله، ازدواج و هر گونه معاشرت با هر فردی، باید بررسی کرد که او در کدام مرحله رشد اخلاقی قرار دارد؟ هر چه در مراحل بالاتر باشد، می توان بیشتر روی او حساب کرد.
همچنین می توانیم با این نظریه، خود را مدام بسنجیم که در کدام مرحله اخلاقی قرار داریم و آیا مسیر را درست می رویم؟
این مهم ترین درسی است که می توان از نظریه مراحل رشد اخلاقی کلبرگ گرفت.

د - در تربیت فرزند نیز می توان از این نظریه استفاده کرد:
 * با دانستن این نظریه و تطبیق  آن با سن کودک یا نوجوان می توان رفتارهای او را "تحلیل" و رفتار خود با فرزند را "تنظیم" کرد.
 * با دانستن نقشه راه، به فرزندمان کمک کنیم مراحل رشد اخلاقی را به خوبی طی کند.

ه - جوامع بر اساس این که اکثر مردم شان در کدام مرحله از رشد اخلاقی قرار دارند، درجات متفاوتی از خوشبختی را تجربه می کنند.



"سواد زندگی"، مدرسه آموزش های دانش پایه عصر ایران است. همه رسانه ها می توانند از مطالب این سایت استفاده کنند. اما خواهش می کنیم برای سهیم شدن در گسترش دانایی، با لینک سواد زندگی منتشر فرمایید: 

http://www.savadezendegi.com/

کانال سواد زندگی:  t.me/savadzendegi

نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: ۰
در انتظار بررسی: ۰
انتشار یافته: ۱۴
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۶:۱۵ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۵
0
4
سلام
با این حساب، اکثر اطرافیان من درهمان مرحله اول مانده اند. حتی همسر من هم مبنای همه چیزش در زندگی صرفا نفع و ضرر مادی است.
به نظر من هم واقعیت را این نظریه گفته است.
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۸:۱۵ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۵
0
2
جالب بود من با این توصیف فکر کنم در مرحله ۴ هستم تازه چقدر هم تا حالا فکر میکردم کارم درسته
رضا دهقانی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۸:۴۷ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۵
0
4
سلام. تشکر.
از کجا میشه داستان های مختلف گلبرگ تهیه کرد و روی خودمون اجرا کنیم تا ببینیم در چه سطح و مرحله ای هستیم؟
عیسی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۲:۵۱ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۵
0
5
سلام و عرض ادب
خواستم از ارئه مطالب جذاب و عالی تون تشکر کنم واقعا مچکرم
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۳۸ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۶
0
3
من تو همون مراحل اول گیر کردم
اعتراف می کنم
فرهاد
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۳۰ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۶
0
6
سلام. سه نکته:
1. مرز میان مراجعه به وجدان فردی و رفتارهای قانون شکنانه باید مشخص باشد برای مثال بارها شاهد بوده ایم همین رفتارهای غیرقانونی را با وجدان فردی توجیه می کنند و این باعث تبعیض می شود.
2. گاهی با بازگشت به عقب افراد و جوامع در مراحل اخلاقی مواجه ایم. آیا راهی وجود دارد؟
3. در محیط های غیرشفاف و در مواجه با افراد ناصادق چگونه اخلاقی رفتار کنیم؟
گلی
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۰:۴۹ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۶
0
4
ای کاش در نهایت ذکر میشد که هر فردی در هر کدام از این 6 مرحله که باشه، احتمالا چه جوابی به این پرسش میده!

من شخصا اگر به جای مرد بودم و دارو را میدزدیدم، 200 دلار برای دارو، 300 دلار برای سود داروساز و مبلغی برای تعمیر شیشه داخل مغازه میگذاشتم.

قاضی هم بر اساس رفتار مرد باید قضاوت کنه و اگر رفتارش مثل جمله من بود، بهش تخفیف بده؛ در عین حال داروساز به علت گرانفروشی باید مجازات بشه

برام سواله که در کدوم مرحله هستم!
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۲۸ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۷
0
3
مشاهدات مان از جامعه این بوده که جامعه در پایین ترین سطوح اخلاقی قراردارد کسی به کسی توجه نمی کند همه بدنبال منافع آنی خود هستند چه غنی باشند چه فقیر وفرقی در آن دو وجود ندارد زندگی در حد نازل ترین وجوه حیوانی آن جریان داردقانون برای رسیدن افراد پلید به منافعشان می باشد وهرچیزی وسیله شده است برای خیانت وتجاوز بیشتر به حقوق دیگران حتی با اخلاق ودین وخدا نیز چنین رفتاری شده است . همین است که می بینیم طرح مباحث اخلاقی ودینی در جوامع مورد اقبال واقع نمی شودمکر که منافعی فردی بر آن مترتب باشدوبتوان با آن نیز معامله کرد
Majid vandad
|
United Kingdom
|
۱۵:۱۹ - ۱۳۹۷/۱۰/۲۸
0
4
بسیار عالی بود.
بهروز
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۵۴ - ۱۳۹۷/۱۱/۰۱
0
0
گذشته از صحت و سقم مباحث مطرح شده همینکه این مطالب باعث جلب توجه افراد میشود باعث خوشحالیست
اسفنديار
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۰۷ - ۱۳۹۷/۱۱/۰۲
0
0
با سلام محضر شما بزرگواران متصدي سايت سواد زندگي .بايد بگم واقعا سايت مفيد و آموزنده اي داريد. پر از مطالب مفيد وكاربردي.دعاي خير ما استفاده كنندگان همراهتان است. حالا ميبينم حتي گاهي اوقات ادم افرادي را ميبينه كه حتي درس اخلاق هم ميدهند ولي تو مراحل اوليه 10 الي 13 سالگي گير هستند.
سرایدار
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۲۹ - ۱۳۹۷/۱۱/۰۴
1
1
ممنون از سایت خوبه سواد زندگی. کاش همه مجبور بودیم سواد زندگی را یاد بگیریم. من سرایدار خونه ای هستم. ابتدای قرارداد کاری صحبت های شد و کارهای تعیین شد که انجام بدم و در قبالش حقوقی دریافت کنم بعد از حدود سه سال کارهای محوله سه برابر شده اما حقوق سالی 50 تومان بیشتر میشود. از نظر دادن حقوق هیچ مشکلی برا صاحب خانه وجود ندارد. هزینه یک روز مدرسه بچه شون حقوق یک ماه منه. ولی وقتی صحبت حقوق من میشه میشوند ندار. موقع کار سپردن میشوند فرمانروا که به برده کار می دهند. اینها از نظر رشد اخلاقی در چه مرحله ی هستند.
شهاب
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۳۲ - ۱۳۹۷/۱۱/۰۹
0
0
سلام عالی بود سپاس
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۸:۵۹ - ۱۳۹۷/۱۱/۱۷
0
0
ممنون بابت مطالب مفیدتون
نام:
ایمیل:
* نظر:
دعوت از دوستان
ایمیل دوستان خود را جهت دعوت وارد کنید